“ปากน้ำเมื่อ ๙๐ ปีก่อน”

“ระยะทาง จากทำนบกั้นน้ำบางปิ้ง ผ่านเข้าวัดในเดิม เป็นป่าจาก ราษฎรได้ปลูกบ้าน สร้างเรือนกันตลอด ตามแนว คลองแยกหัวน้ำวน ถึงวัดกลาง ผ่านสะพานเจ๊กหยู ลูกเจ๊กเปลี่ยน เกิดมีตลาดของวัด ที่สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๔๕๓ ตรงข้ามสร้างโรงลิเก โรงเรียนเฉลิม”
วัดในเดิม คือ วัดในสองวิหาร
หัวน้ำวน คือ แยกคลองปากน้ำ คลองตาเค็ด ไปคลองบางปิ้ง น้ำปะทะกันจนเกิดน้ำวน
สะพานเจ๊กหยู คือ สะพานแสงรุจิ เจ๊กหยูขายกาแฟอยู่เชิงสะพาน ปัจจุบันเป็นร้านก๋วยเตี๋ยวหมู
โรงลิเก อยู่ฝั่งวัดกลางวรวิหาร ข้างโรงเรียนเฉลิมวิทยา ถูกรื้อทิ้งไปแล้ว
โรงเรียนเฉลิม คือ โรงเฉลิมวิทยา โรงเรียนเอกชนแห่งแรกของสมุทรปราการ

 

          “เมื่อข้ามสะพานเจ๊กหยู ออกสู่บริเวณตลาด ด้านใต้ติดคลองเมือง มีห้องแถวไม้มุงด้วยจากประมาณ ๗-๘ ห้อง นอกนั้นเป็นห้องแถวไม้สองชั้นมุงกระเบื้องจนถึงสี่แยก โรงจำนำนายแห กรัยวิเชียร ส่วนด้านเหนือเป็นห้องแถวไม้สองชั้น เกือบถึงสี่แยกมีบ้านทรงโบราณ ของคุณหลวงวิภาต คุณยายไผ่ บุญตาล กับบ้านของคุณลุงติ๊ด ศรีอรุณ เฉพาะที่ดินหลังบ้านท่าน ผู้ใหญ่ และร้านค้าดิ่งเข้าไปเป็นบริเวณกว้าง ติดถนนจากสี่แยก และถนนหลังศาลเจ้า เป็นบริเวณ เรือนจำของเมือง เป็นแนวกว้าง-ยาว ถึงศาลเจ้าพ่อ ต่อมาปี พ.ศ. ๒๔๕๘ จึงรื้อถอนและไปสร้างใหม่ทรงห้าเหลี่ยมตรงแนวคลองวัดนอก”

โรงจำนำนายแห กรัยวิเชียร เป็นบิดานายธานินทร์ กรัยวิเชียร อดีตนายกรัฐมนตรีของไทย ปัจจุบัน เป็นร้านสะดวกซื้อ “เซเว่นอีเลฟเว่น”

ศาลเจ้า  ศาลเจ้าพ่อหลักเมือง

เรือนจำเมือง อยู่ข้างศาลเจ้าพ่อหลักเมือง หลังป้อมประโคนชัย ปี พ.ศ. ๒๔๕๘ ถูกย้ายไปสร้างเป็นแนวกำแพงห้าเหลี่ยม ข้างวัดพิชัยสงคราม ถูกรื้อทำโรงมหรสพ และเป็นโรงภาพยนต์เฉลิมวรรณ ปัจจุบัน ถูกพัฒนาเป็นอาคารพานิช

เรือนจำสร้างใหม่ทรงห้าเหลี่ยมอยู่หลังสถานีตำรวจภูธรสมุทรปราการ ปัจจุบัน รื้อทิ้ง กำลังก่อสร้างเป็นอุทยานประวัติศาสตร์เมืองสมุทรปราการ

บันทึกโดย คุณครูวิเชียร โรจนุตมะ